Публицистика, Өлеңдер

Жас ұланға қарата

Қазақтың қазақ тонап малы-мүлкін
Басталған содан сонау малығұн күн.
Арланам, байды жалмап аштан өлген
Келсе де аш-арыққа әлі күлкім.

Соларды және жұмсап ажалына,
Артынша өзі атылған азалы да
Халықтың жауы атанды. Сонда да біз
Тарихтың тағзым еттік тажалына.

Ол аздай, ақылдан жұрт адасарда
Біржола мансұқталды Алаш Орда.
Деген сөз бұл қазаққа ат болмай-ақ,
Есек бол сен екі есе аласар да!..

Әркімге ауыр күнә жүктегелі
Осылай өлімді өмір жіктеп еді.
Сонда да байдың байғұс жетімегі
«Басқаны біздің үйше жық» демеді.

Әу баста амал құрып арды сатқан
Табалап қайтсін күнді қарғыс атқан?!
Бүгіндер бүтінделіп жатқандаймыз,
Жұртпыз деп жаратылған арғы САҚтан.

Келмеске кетті ме рас
«көзі құрттап»
Өзгеден қорқып өзін-өзі құртпақ?..
Болдық па ағайынның қасық қанын
Ажалдың айдауына төзіп ұрттап?..

Шын болса тұрғанымыз тік өскелі,
Жендетті жерлеп өмір түгескені,
Қасиетті жағалауға жеткізетін
Қайықтың қолымызда тұр ескегі.

Иншалла, бөтенге бас имегесін
Жас ұлан, жақсы күнде үйленесің.
Жалғыз-ақ кешегіден айнымайтын
Арамза айла-шарғы билемесін.

Құдайдың саған берген мезгілінде
Табылар таптағыштар өз гүлін де.
Қаталдау қайырым істе сен оларға,
Ожарлық одан асса «озбырым!» де.

Тас жүрек, қаны қара без бүйректі
Бұл ғасыр дей алмайсың тез күйретті.
Ұмытпа, ол геноцид кісі жейтін
Тәсіл мен тәркілегіш сөз де үйретті.

Содан сақ болғайсыңдар, жас ұландар!
Ақ жолдың азабына жасымаңдар!
Жаңаша Жер сендерді жарылқаса,
Ақылмен Жерді сендер асыраңдар!

Мамыр, 1997

Публицистика, Өлеңдер

Арал тасып айлаққа көлбегелі

Арал тасып айлаққа көлбегелі
Тебіренсе де теңізді «көл» деп еді.
Баста солай әдейі атаған ба
Құрығанын күні ертең көр дегелі?..

Өзендердің тәңірі – Ертісінен
Есек өтіп, айырылса жер түсінен,
Бунақ-бунақ Бұқтарма жағасына
Шығып жатыр көпіршіп дерт ішінен.

Талай заман күркіреп Талас та ақты,
Талас қашан тасымай толастапты?..
Атан нарды қақшыған қақпақылдай
Тау суында өзгеден ол асқақ-ты.

Сол ақиқат лақаптай тегі жалған,
Бұл күндерде қаңырап түбі қалған.
Бір кездегі сыңсыған ну тоғайлы
Жағалауы жарғақтай түгін алған.

Дейтіндей-ақ осы елдің енді ақыны
Кер ауыздан бұл жұрттың кем бе ақылы, –
«Сырдың суын сирақтан асырмаған»
Әулекінің айтқаны келді ақыры.

Сол әулекі бір кезде ұрып төске,
«Жайық суы, деуші еді, қырық бөшке».
Қырық жалғау қыл тамақ сол өзен де, –
Осы өлкеден су біткен үрікпес пе?!.

Публицистика, Өлеңдер

Бар тіршілік өлкемде бауыр маған

Беу, мақтаншақ кешегі пысықтар-ай,
Жүрдіңдер-ау бекер жеп-ішіп тарай…
Жылап айтқан жыршының зар-мұңына
Өттіңдер-ау бір көзді қысып қарай.

Барған сайын әл-күйі ауырлаған
Туған өлке жер-суы бауыр маған, –
Қалжыраған бауырға қарау қиын, –
Зады, көзім бекерге ауырмаған…

***
Ұлпа қар ұйып жатқан күн ашықта,
Ойланып қартың отыр лашықта:
Ауылдан аулағырақ аң жүретін
Салалы сайға түсіп, қыр асып та.

Мен аңшы болмасам да ілгеріде
Ғашық ем ақбөкеннің іздеріне.
Ол алыс көрінетін бүгін маған,
Ізіне түспеген соң біз беріле.

Болған соң мекенінде зор күйікті,
Ауған деп ойлаушы едім ор киікті.
Ол байғұс қимаған соң туған жерді,
Өлімге оны туған жер қиыпты.

Ұдайы құлақ түре жүргесін де
Есіттім осы қыстың бір кешінде.
Ізі емес, өзі тірі жатады екен
Серейіп әр ауылдың іргесінде.

Өлерде соның жылап-сықтағанын
Көрмей-ақ көзден жасы шықты ағаның.
Қасында қалмау үшін жақсы болды-ау
Шеткі үйден аттап әрі шықпағаным.

Публицистика, Өлеңдер

Әлі есімде…

Әлі есімде бүрсеңдеп ала құлын,
Қар жауғанда жүгірген бала күнім.
Болмаушы еді жұмысым мұздағымен
Шалбарымның сірескен балағының.

Су ішсем де ойықтан мұз алатын,
Екі бетім алмадай қызаратын.
Жапалақтап жауған қар арасында
Біздің жұмыс бітпестей ұзаратын.

Алты тармақ қар түссе алақанға,
Түскен сәті жақсы еді жалағанға.
Мәз болушы ек аспанынан шүйліккенін
Аузымызбен қақшуға жарағанға.

Қардан қамал, қамалға босаға сап,
Сарай соққан жұмыстан босамасақ,
Мұрын сүртер мұрша жоқ, шөл қысканда
Ақ ұлпадан алушы ек асап-асап.

Қазан қамын ойлаған қара қатын
Қап толтырып аулақтан қар алатын.
Жазғы тағам бабы деп жер астына
Қалыптаулы қатты қар қаланатын.

Иіс тисе қар, мұзды егіз етіп,
«Кеңсірікке кезек бас!» дегізетін.
Қансыраса, айнашқа жас босанған
Тоңған жент пен томыртқа жегізетін.

Шілде соққан жасық деп жаз суатын,
Қасиеттеп аспанның жас қуатын,
Кәусарі деп алланың қайран әжем
Қар суымен дәрет ап, бас жуатын.

Бәрі соның бұл күнде ертегідей,
Өгейсітті көк аспан, жер тегі де.
Көз алдында жер, көктің бір пәлеге
Желіндері тұрады дертеді де.

Түсірмейді қар жауса еске нені, –
Қыстың демі – қыз көркі дескен еді.
Бұл күндерде қоқайтып қол шатырын
Ақша қардан арулар сескенеді.

Қалпағының, бөркінің қалың қарын
Шымшып қана сілкеді ғалымдарың.
Айтпаса да білеміз, ақша қардың
Арасында улағыш залым барын.

Өкініш пе?..
Өкініш іс қылады,
Қылмысты өтеу қиялы ұшқыр әлі.
Біздер соған сенеміз.
Білу шарт тек, –
Білу шарт тек, –
Қимыл парқын сезуге қыс қырағы…

Публицистика, Өлеңдер

Жолдас

Өмір керуен.
Ортақ бізге ЖОЛДАС ат.
Аздық етпек ақтан тілеу жолға сәт.
Сапар заңы –
жолдасыңа қызмет қыл!
Жолдастыққа жарамасаң, жол босат!

Бұл өмірде бір-ақ жүріп өтетін
Екі жол жоқ. Парыз, міндет өте тың.
Пейіл бүксем, жария қылмақ жолдасқа
Қымтанарлық киімі жоқ бет етім.

Көз жанарым одан бетер жалаңаш,
Кірпігіне жуытпайды және лас, –
Ол бейшара жұмылмас-ты ұзақ түн,
Бір іс қылсам жолдас-жора жоламас.

Қинағанда кедір-бұдыр жол ептеп,
Жолдасымды жабырқатсам бөлектеп,
Ар-ұятым ине шаншып жүрекке,
Жүйкеме де өз айыбын төлетпек.

Жолдасымның жанға батса қайғысы,
Болуым шарт оның мұңлы байғұсы…
Теріс сөзін тез ұмытсам, ол да өзін
Келіп тұрар жаялық қып жайғысы.

Жолдасымның түгесілген азығын
білмесем, сол – жан кешірмес жазығым.
Білмегенсіп тоқ отырсам, мен емей,
Адамзатта ең азығы азы кім?..

Әлсіретсе жолдас жүгі көлігін,
Көтерісер менен басқа белі кім?..
Бөлек шығып, әсте бөлек батпаған
Бір белесте екеумізге телі күн.

Үдермеде ойға да заң, қырға заң –
Ортақ қайнау от үстінде бір қазан.
Жолдасымнан бір-ақ мәрте бөлетін
Ту сыртымда түсі суық тұр қазам.

Тиер жері жаны кеткен жанбастың
Қазылғанша бір от болып жанбас кім, –
Ол жанудан өртелгенім он артық
Деп кетпесем: «Тірілермен жолдаспын!»

Публицистика, Өлеңдер

Шопан туралы монолог

Шопан жанын жөнім бар ұғынатын,
Ардақтаймыз біз оның бүгін атын.
Сол бейнеткеш адамның әлі талай
Паналайды күндер мен ығына түн.

Шопан жайлы сөзім бар айтар әлі
Одан маған не қилы ой тарады:
Көк дөңдегі баяғы бабасының
Күмбезінен қойды кеш қайтарады.

Қиял сонда сан келіл сан кетеді,
Ақыл-сана жинауға дәндетеді.
Бабасындай баяғы құлазымай,
Ашық күнде ақырын әндетеді.

Асықпайды, тұғырын бітеді,
Төңірекке сол кезде тіл бітеді.
Сай мен сала, жон, төбе, қиял жартас —
Барлығынан бір жауап бұл күтеді.

Бұған сырын құм, тастақ, саз айтады,
Келер қыстың кескінін жаз айтады.
Кейде солар көңілін шарықтатып,
Кейде мұның шаттығын азайтады.

Қой үріксе, сезімін бүлдіреді,
Жапалақ та жай сәтте күлдіреді.
Бұған төнер бұлт жоқта көзден бетер
Жылы қарап жырақта күн жүреді.

Екі мезгіл одан соң егеседі,
Ақ түтіні ауылдың тік өседі.
Жамыраған базары жазғы кештің
Күннің күрең шапағын түгеседі.

Үлкен, кіші — сол үйдің баршалары
Даңғазасын даланың қарсы алады.
Ізгі жардың іңірде жаққан оты
Мен мұндалап аулаққа жар салады.

Аспан ашық, жұлдыздар айқын әлі,
Түннің сыры өзінше айтылады…
Жаз даласы жайғасып ұйқтағанда
Күзетшіні күзетіп ай түрады.

Жайбарақат саулығы, төл, ісегі…
Сақ төбеттер сай жақта көріседі.
Шопан кітап оқиды, шам жарықта
Көбелектер көріп сырды бөліседі.

Кезіп болған ылди мен қыр беткейді,
Көбелек те құр келіп, құр кетпейді.
Олар-дағы шопанның сезіміндей
Жанып тұрған жарықты құрметтейді.

Күйдірсе де жарыққа құмартады,
Онсыз жерде көз алды мұнартады.
Ең кішкене осыны елемесе
Шопан жаны өзіне мін артады.

Болмашы даңқ керексіз боямалы…
Адам қалай намыстан аянады?..
Қайран қиял, ойшылдық, сергек сезім
Таңмен бірге тағы сол оянады.

Жаз да бітті жаңбырлы, аңызақты,
Күз жүғымды шөбімен маңыз атты.
Бүкіл семіз, арықты бүрсеңдетіп,
Қыс келді де, мерзімін таң үзартты.

Ал басталды ақ жынды кәрі бүрқақ,
Батыр деген жүрегің әрі қорқақ.
Піл болсаң да ақпанның қақпанымен
Дозағына түсерің бәрібір қақ.

Осы тұста баз біреу ұсақтайды,
Нағыз адам парызын үш ақтайды.
Мақтаушының бірі жоқ маңайында,
Жалғыз шопан қүйынды құшақтайды

Жаз қарайтқан бетінен қан шығара
Аямай-ақ қабады қаншық аяз.
Қарашығын көзінің қарып, сорып,
Көк тұрады қақырап, қаңсымай аз.

Шопан ғана желкелеп кәрі жұтты
Жеңсе, таяқ қуатты әрі қүтты.
Түтегеннің ішінде түк көрінбей,
Баққан бақыт жоғалса, бәрі бітті.

Баққан шіркін бақыттың есендігін
Қорғамасаң, әперер есеңді кім?..
Білім жоқта сол бақыт білгізбейді
Бөтендігін өзінің не сендігін…

Терең ұғып тапқандай жар асылын,
Термек парыз өмірдің жаңа сырын:
Жазғы шам мен қысқы пеш жарығында
Оқылатын кітабың — жан ашырың.

Сол дос еді баяғы соғыста да,
Онсыз ғалым, көмірші, жоқ ұста да,
Онсыз еірә ойлама бақыт ібар деп,
Онсыз отпен ойнама, шоқ ұстама!

Қой шетінде қойын бос күбінгенін,
Осыны ұққан інім бар бүгін менің.
Маған таза мақтаныш ақ басыммен
Соның барып алдына жүгінгенім.

Содан менің жүрегім жол сұрады,
Көкірекке сол шабыт толтырады.
Төрт маусымын көтеріп төбесіне,
Қайда барсам, алдымда сол тұрады.

Ал, осымен өлеңді доғаралық,
Бітті сөзім бір ауыз мағаналық:
Күн мен айдың, жел-құздың жетекшісі
Деген атақ сыйладым оған анық.

Шопан жанын жөнім бар ұғынатын,
Ардақтаймыз біз оның бүгін атын.
Сол бейнеткеш адамның әлі талай
Паналайды күндер мен ығына түн.

1965

Публицистика, Өлеңдер

Душанбе

Жан Душанбе! Көп сырдың жатағысың,
Былтыр келсем, бір тәжік ата кісі:
— Қарт әжедей қасиетті қышлақ,- деді,-
Келген оның тап солай атағысы.

Ақын жырын қашырға бөктергенін
Рас сенің басыңнан өткергенін,
Әзіз беттің әжімін түгел сүртіп
Жасырғаның, жаныңа от бергенің.

Мен бұл кездің әр көше, әр алаңын,
Жүрек лүп-лүп, жүгіріп араладым.
Асыққаннан аяқты жаңсақ алып,
Бақта байзы гүліңді жараладым.

Білсінші деп Лахути Қасым ағам,
Бір ғажайып бұйыртты айды маған,
Қаса сұлу қарындас Мавджуданның
Жан Душанбе өзінен айнымаған.

Сұрар болсаң сұлудың тұрған үйін,
Мавджуда қыз — сатушы Цум-да бұйым,
Ақ пейілден, ақ қолдан тапсырары —
Ажар, шаттық адамға — асыл киім.

Жан Душанбе! Сыбаға — дүние нарқын
Ұққандықтан ол қыздың жүзі жарқын:
Жібек жіптің шетінен тұрады екен
Мың-мың жанға түйіншек үзіп әр күн.

Үні — тілді үйірген шекер, науат
Қарқ еткені жаныма, қалды дауап,
Қалды дауап адамға әрлі сөзі,
Қара көзі қайтарған жылы жауап.

Жылы жауап, бұйымдай мол сұраған,
Самсап неше созулы қол тұр оған!
Ол еңкейсе, тақия моншағында
Қанша кәздің сәулесі қалтыраған!

Қазақ айтса, Мавджуда жас құлындай,
Яки елік, жүгірер тасқа ұрынбай.
Душанбеге алғашқы сапарда
Лахути юбилейіне қатыстым.

Екеу емес, арқада алпыс бұрым
Тау Памирдің құлаған тасқынындай.
Жан Душанбе! Сол қызға қарағалы,
Өзін туған ұқсатам қалаға оны.

Тұңғыш туын бақыттың сүйген сендей
Бар да шығар бір жалғыз қалағаны.
Сөйте тұра мағналы әр аптада
Талай жанға тайқымай қарапты о да.

Өз көзімше тапсырды сыбағасын
Алақанын төсеген арабқа да.
Бүкпесі жоқ қасымыз, досымыздан,
Жататұғын ар-намыс, есіп ұждан,

Жүрегі бар жалынды, арманы бар,
Айырмаң не, Душанбе, осы қыздан?!
Сен де сұлу, қайтармас қалағанды;
Түнде нұрың балқытар қарағанды,

Нағыз асқақ өлең-жыр осы екен деп,
Ақын сені сыйлыққа қалап алды.
Жан Душанбе! Памирдің мәңгі досы,
Заман бойғы заңғардың мазмұндасы!

Биік жерде жетілген берік, таза
Махаббаттың сен де бір Мавджудасы!
1963

Публицистика, Өлеңдер

Ел ағасына

Мәртебелім!
Булығып өсер ұландай
Бұған да жеттік, көзіміз жасқа бұланбай, –
Басқа күн кеше күйдіріп көзден сүйген-ді,
Мына күн қайтпек?.. Емес-ті бәлкім бұл ондай.

Біз деген, шырақ, бұрынғы күннен қалдықпыз.
Күннің аптабын көзбен жұтуды қам қыппыз,
Содан соқырмыз, көрмедік біреу деп тұрса:
«Бұларға енді май жұттың де де, қан жұтқыз!»

Сүйсе болды деп, соқыр қылса да арланбай,
Қылжақтай бердік, қаншығы қапқан арландай.
Сыбағамызды бөтенге берсек бүтіндей,
Мәз болдық соған, қолымыз жеткеи армандай.

Көзіңе қоса көңілді соқыр етсе күн,
Келмейді екен де бөтен біреусіз ет жегің.
Қазақша мылқау, бөтенше бөспе бола алсақ,
Арқадан қақты елдегі «серке» епсегім.

Қиын екен де тәуелді болмақ қиянға,
Пайда деп білмек, басыңды байлап зиянға.
Бұрылуға да қайратың қалмайды екен ғой
Науқастай құдды мойыны душар құяңға.

Соқырлар өңкей өзара бақас екенін
Жұртқа да жария қылған-ды суайт екі ерін.
Біреуін бірі сүзуге қазақ келгенде
Мүттәйім болған мүйізіндей текенің.

Мүйіздер түбі шірісе шіркей қызыққан,
Шырағым, осы бұрынғы жағдай біз ұққан.
Осы ұрпақ содан өзгере қалды демегін,
Көрмесеңдағы аталы төлден бұзық қан.

Ата демекші, ата нәсілі әр қалай
Жұрттардың мұнда базары бір сәт тарқамай,
Қазаннан қазақ көжесін тегін қаузанып,
Келімсек үшін кеңейді құжыра тар талай.

Көріп те жүрсің жақын мен алыс қиырды,
Пенделер кеп қой… Пенделер әлі қиын-ды, –
Қиқымы кезге түйіршік түтеп ұйтқыса,
Сол дерсің көңнен ұрланып ұшқан қүйынды.

Солар ғой анық азыққа бола ар сатар,
Алғысыңа да қарғыстың оғын қарсы атар.
Дүние-пұлың ұшынған мына заманда
Өзіңдей ерді солардың тәркі шаршатар.

Оңайдан тұрмыс қиынға қарай ауысса-ақ,
Қалар ма дейсің біреуге біреу ауыз сап,
Аш көздің ылғи араны кеткен ашылып,
Теңіз сатылса, теңіздің суын тауыспақ.

Самыржақ өңкей кешегі күннің бектері
Өзгертіп түсін, бір-бірден закон бөктеріп,
Жалаң бұт ерке базарды баурап байыса,
Панасыз әже қалар ма қайтер боқ теріп.

Екінің бірі соңыма, дейді, ере біл, –
Қаптаған топ-топ партия, жиын, ереуіл.
Нашақорлық насаттанады есіріп,
Тартылып жатса тамұққа қыз бен дереу ұл.

Көңілі, көзі соқырдан өңкей досы бар
Шаршатар рас, ардағым, сені осылар.
Түбінде бірақ тәртіп пен адал еңбектің
Алдына келіп осылар да бір тосылар.

Сол күнге дейін көре біл қоғам сырқатын,
Оп-оңай бізге шығу жоқ шыңға шырқатып.
Қошамет құнын түсіну бізге ертерек, –
Біздерге әлі алдағы жота, қырқа – түн.

Қайдағы жоқты аңсаған бекер ентелеп,
Бұл жұртты енді сендіру сертке ертерек.
Сендегі пәктік әзірше, шырақ, бізде жоқ, –
Біздерге әлі зерікпей қылар ем керек.

Көңіл де, көз де ашылмақ қажет аршылып,
Шерлінің шелін алатын кез бұл ар сылып.
Операция ауыртар кезде денені
Біздерден соған байқалмай қалмас қарсылық.

Қасында жүріп қаралық қылсақ, міз бақпай,
Айла табамыз етіңе тиер мұздақтай.
Қарақан басын жеңбеген жанға илансаң,
Күнә жүктейсің бір қаптай емес, жүз қаптай.

Әділетсіздік тезінде қисық иілген
Шаңырақ, уық, керегем – бүкіл үй іргем
Түзелсін десең, қатал да болмақ қажет-ті,
Қаталдық – мектеп, түбінде жатса пейіл кең.

Пейілге қоса нар талап қылса үстемдік
Жастарға тағылым – саналы сақи үш кеңдік, –
Ақылды еңбек, әдеп пен білім біріксе,
Ортадан ондай дұшпан да таппас еш кемдік.

Мың айт та, бір айт, жарылқар болғай жас үрпақ, –
Опа жоқ бізге оларсыз бір таң атырсақ, –
Ұзарып өспей бәйшешек еті әлжуаз,
Жаңа бір ғасыр жасағын күтіп жатыр сақ.

Қартың да сирек, қаны төгілген елі үшін,
Оңай дегізбе олардың қиын жеңісін.
Қаһармандарға тірлікте құрмет тиесі,
Тентіретпесін соларды аз күн жеп-ішім.

Ер болмас ешкім тас мүсіндерді қиратып,
Қорлата көрме марқұмның ешбір зиратын.
Тарихқа жұдырық көтертпе, мәрмәр мәртебе
Ескендір, Шыңғыс, Темірлерге де бұйыратын…

Қай тұлға қалай жалғанда өзін білгізсе,
Сол ғана қожа бойынан тапқан бір күшке.
Өзгермес тұлға мақтадың деп те, немесе
Кейінгі кердең күнәһәр күшік үргізсе.

Ісіңе қарап жетілмек қыз бен ұл сенің.
Сенің арқаңда әділдік парқын білсе мың,
Азанда сағак фатиха-дұға тиесі,
Сенен де бізге бекініс жасар бір сенім.

Сенгенде бізге, сенімің ана сүтіндей
Таңдайда қалып, таралсын қанға бүтіндей.
Жарғы-жарлығың жөппелдем жолда қалмасын
Жолаушы түнеп, қалдырып кетер бір түндей.

«Жедел көмектің» рахымындай табыл да,
Кеудеден кері итертпей бізді қабылда.
Тәуелсіз елдің тәубесі хаққа жеткенше,
Қайсымызда да қайысар болсын қабырға.

…Тақыт пен тәжді бізге де қайта бұйыртқан
Садаға кетсең болмас па, ақын, бұйрықтан!
Тәуелсіз елді көрсін деп тәңір сыйлаған
Рауаныңа құлдық, шапағат-нұры жүйрік Таң!

Публицистика, Өлеңдер

Туған топырақ жұртына

Туған топырақ – тамған жер кіндік қаным!
Бұл өңірде мен нені, кімді ұқпадым?!
Құралайы құралпы балаң шақта
Атқан таңнан не қилы күн құптадым.

Ояу сергек отыққан өрісімде
Бөтенсімей танығам бөрісін де.
Бәрі соның жақсы екен тез жетіліп,
Намыс сертін, нар жүгін бөлісуге.

Ауылым неткен тамаша қарапайым,
Мұндағы салт – «Жаныңмен жарасайын!»
Пейіліндей жұртымның ұқтырады
Бал қаймағы ақ құйрық қара шайын.

Ежелгі салт мұндағы қарапайым –
«Тарлық қылмай нашарға қол ашайын».
Барсаң, шығар алдыңнан ең ақыры
Үкі таққан ботасы қора сайын.

Бірін қылмай бастан-ақ әнтек істің,
Осы ел үшін қаспен де қан төгістім.
Топан судай апаты алпыс аршын
Толқынымен ажалдың сан тоғыстым.

Екі аралық бұлыңдап сағым құрлы,
Мекеніме мені де сағындырды.
Жүрегімде құс болып ұшқан ұям,
Құралай боп су ішкен қағым жүрді.

Кіл киелі атына атамыздың
Ат жалынан бір-бір тал атап үздім, –
Таңдайымды сонымен жібіткенде
Алып шықты шыңына бата құздың.

Жас келіннің сауғаны аруанасын
Бір көрінсе, сол дедік арман асыл,
Оққа ұшсаң да «Қамы үшін қарындастың
Бармын!..» демей өлуге арланасың.

Бірде маған: «Ұзақ жыл – несіп!» деді,
Айдарымнан алтын жел есіп тегі.
Жатты бәлкім сол кезде желеп-жебеп
Сәбиі де осы елдің бесіктегі.

Уа, туған жұрт, борыш деп соны ақтадым.
Сенен бөлек мұратқа қол артпадым.
Оққағарым, жеңіспен қайтарып ең,
Көкірегіңе жыр болып қонақтадым.

Оққағарым – өз жұртым, сен дегенде –
Сен деп нартқан қызуым сөнбегенде –
Көктем сайын көрінер төл де, гүл де,
Көк теңізден сөгілер сең де менде.

Қуанышың мен сенің, зарыңдамын,
Беріспейтін ешкімге арыңдамын!
Сақтап берем өзіңе шашпай-төкпей
Замананың сан түрлі сарындарын.

Артық басқан асаудай арындарын,
Қатігезден қайтарған қарымдарын, –
Біреуін де дүниеден әкетпеймін,
Бәрін жырлап қалдырам… Бәрін-бәрін!..

…Маған десең, бір емес, өлшегін мың, –
Әйтеуір мен бір бүтін бөлшегіңмін.
Құдай өзі біледі, бір күндері
Қанша дерсің қадірі өлсе кімнің?!.

Публицистика, Өлеңдер

Әріптес

Борышым ғой, айналайын, әріптес,
Саған тілеу қайырлы таң, жарық кеш!
Бағыңа бақ, маған бола демеймін
Олжамызды ортасынан жарып кес.

Шарт емес қой ортақ ізгі кәсіптен
Тіршілікте бөлінбегі нәсіп тең.
Асыл мұрат – түрлі күшті бір іске
Түгел жұмсау ақ пейілді ашып кең.

Ортамыздан біреу озса күндемей,
Қалып қойса «Мына шіркін кім?..» демей,

Әріптесті өз тұтамын, өйтпесем,
Мен болар ем көне пешің күл көмей.

Айналайын әріптесім дарынды,
Біреу білсе сен білесің барымды,
Әсте мені отты көрік демінің
Дей алмассың азабынан арылды.

Мен де өзіңдей, жалын жұтқан түтінмен,
Бейнеткешпін, бір күні жоқ күтінген.
Өз парызым өтелсе де жартылай,
Өмір бойы дәмелімін бүтіннен.

Ойымды ұқпас шалдуардан шаршаған
Шақтарымда сенім артам бір саған.
Іс беделін көтереміз бірлесіп,
Сын сағатта, бойды намыс құрсаған.

Қартайғанша, соңымызды жасартып,
Ниетіміз жоқ бір кәсіптен босар түк.
Ойлайықшы, рельстегі вагондар
Тізбегінен біздің күштің несі артық?..

Олар-дағы бір-біріне жалғанса,
Сезбейді ғой қинағанын жол қанша, –
Біреуі де білген емес біткенін
Ақтық рет ағытылып қалғанша.

Біз де солмыз, бір сәт істен безбейміз,
Тартқан жүктің тауқыметін сезбейміз.
Сол себепті әріптестің жатсынбай
Өзімсініп шайқауына тез дейміз…
ӘРІПТЕС
Борышым ғой, айналайын, әріптес,
Саған тілеу қайырлы таң, жарық кеш!
Бағыңа бақ, маған бола демеймін
Олжамызды ортасынан жарып кес.

Шарт емес қой ортақ ізгі кәсіптен
Тіршілікте бөлінбегі нәсіп тең.
Асыл мұрат – түрлі күшті бір іске
Түгел жұмсау ақ пейілді ашып кең.

Ортамыздан біреу озса күндемей,
Қалып қойса «Мына шіркін кім?..» демей,

Әріптесті өз тұтамын, өйтпесем,
Мен болар ем көне пешің күл көмей.

Айналайын әріптесім дарынды,
Біреу білсе сен білесің барымды,
Әсте мені отты көрік демінің
Дей алмассың азабынан арылды.

Мен де өзіңдей, жалын жұтқан түтінмен,
Бейнеткешпін, бір күні жоқ күтінген.
Өз парызым өтелсе де жартылай,
Өмір бойы дәмелімін бүтіннен.

Ойымды ұқпас шалдуардан шаршаған
Шақтарымда сенім артам бір саған.
Іс беделін көтереміз бірлесіп,
Сын сағатта, бойды намыс құрсаған.

Қартайғанша, соңымызды жасартып,
Ниетіміз жоқ бір кәсіптен босар түк.
Ойлайықшы, рельстегі вагондар
Тізбегінен біздің күштің несі артық?..

Олар-дағы бір-біріне жалғанса,
Сезбейді ғой қинағанын жол қанша, –
Біреуі де білген емес біткенін
Ақтық рет ағытылып қалғанша.

Біз де солмыз, бір сәт істен безбейміз,
Тартқан жүктің тауқыметін сезбейміз.
Сол себепті әріптестің жатсынбай
Өзімсініп шайқауына тез дейміз…
ӘРІПТЕС
Борышым ғой, айналайын, әріптес,
Саған тілеу қайырлы таң, жарық кеш!
Бағыңа бақ, маған бола демеймін
Олжамызды ортасынан жарып кес.

Шарт емес қой ортақ ізгі кәсіптен
Тіршілікте бөлінбегі нәсіп тең.
Асыл мұрат – түрлі күшті бір іске
Түгел жұмсау ақ пейілді ашып кең.

Ортамыздан біреу озса күндемей,
Қалып қойса «Мына шіркін кім?..» демей,

Әріптесті өз тұтамын, өйтпесем,
Мен болар ем көне пешің күл көмей.

Айналайын әріптесім дарынды,
Біреу білсе сен білесің барымды,
Әсте мені отты көрік демінің
Дей алмассың азабынан арылды.

Мен де өзіңдей, жалын жұтқан түтінмен,
Бейнеткешпін, бір күні жоқ күтінген.
Өз парызым өтелсе де жартылай,
Өмір бойы дәмелімін бүтіннен.

Ойымды ұқпас шалдуардан шаршаған
Шақтарымда сенім артам бір саған.
Іс беделін көтереміз бірлесіп,
Сын сағатта, бойды намыс құрсаған.

Қартайғанша, соңымызды жасартып,
Ниетіміз жоқ бір кәсіптен босар түк.
Ойлайықшы, рельстегі вагондар
Тізбегінен біздің күштің несі артық?..

Олар-дағы бір-біріне жалғанса,
Сезбейді ғой қинағанын жол қанша, –
Біреуі де білген емес біткенін
Ақтық рет ағытылып қалғанша.

Біз де солмыз, бір сәт істен безбейміз,
Тартқан жүктің тауқыметін сезбейміз.
Сол себепті әріптестің жатсынбай
Өзімсініп шайқауына тез дейміз…